De Zusters van O.L.V.-ten-Bunderen (vanaf omstreeks het jaar 1269)
Moorslede 1269-1578
Frankrijk 1578-1587
Ieper 1587-1785
Moorslede 1785-2004
Zonnebeke 2004 -
varia

   Zoek op deze site met FreeFind

 

beluister ClassicFM NL tijdens het surfen, 126 K stereo ('Windows Media Player' vereist)

De Ten Bunderen route (Moorslede) - 16


16. DE GALGESTRAAT

De Galgestraat

Na het bezoek aan de Lievenshoeve en het Lievenskapelleke, vooraan in de Rumbeeksestraat, steken we de Gentstestraat over, volgen die nog eventjes en slaan dan, aan de rechterkant, de Galgestraat in. Deze straat - omzoomd met akkers, weiden, boerderijen, arbeiders- en burgerwoningen - vormt al van in de late Midddeleeuwen de scheidingslijn tussen Moorslede en Beitem-Rumbeke (nu Roeselare).

De ekster op de galg (fragment). Pieter Brueghel de Oude. 1568. Darmstadt, Hessisches Landesmuseum.
De ekster op de galg. Pieter Brueghel de Oude. 1568. Darmstadt, Hessisches Landesmuseum.

De naam Galgestraat mag vrij letterlijk worden genomen. In de Middeleeuwen liet de heer van Moorslede hier een galg liet oprichten op een aanpalend stuk land, het zogeheten "Galgestick". De heer van Moorslede mocht namelijk alle criminele zaken behandelen, gerechtelijke onderzoeken bevelen om de daders van misdrijven op te sporen. Hij bezat het feodaal halsrecht van "pit ende galghe", d.w.z. het recht om de doodstraf uit te spreken en die te laten uitvoeren: mannen werden opgeknoopt ("oppe de galghe"), vrouwen levend begraven in een put ("up den pit"). Misschien was de naam van het "Donkerpitbosch", waarvan de zusters van het Gasthuis ten Bunderen eigenaars waren, een lugubere verwijzing naar die donkere put.

Anneken van den Hove in Brussel levend begraven. Ets. Jan Luyken, 1685. Amsterdam, Stadsmuseum.
Vrouw in Brussel levend begraven. Jan Luyken. Ets, 1685. Amsterdam, Stadsmuseum.

In de praktijk nam het echter niet zo'n vaart. Meestal werd bij een zwaar vonnis de veroordeelde tijdelijk of voorgoed verbannen, "ghebannen uten lande van Vlaendre". De straf van ophanging of van levend begraven werd pas toegepast wanneer de man of vrouw in kwestie helemaal niet in ballingschap ging of vr de vervaldag van de verbanning terugkeerde. Bovendien was, vanaf de 15de eeuw, een doodsvonnis "galghe ende pit" afkoopbaar, zoals dat ook bestond voor de strafbedevaarten. Het kwam hierop neer dat een vastgestelde vervangende geldboete moest worden betaald.

Een van de vijvers in Dikkebus
Een van de vijvers in Dikkebus.

Volgens de kloosterkroniek "Jaer-Boek" (1873) lieten de zusters van het Gasthuis, ergens naast de Galgestraat, een vijver graven op hun eigen grond. Wie weet ontleende het nabijgelegen "Vijverbosch" (eigendom van de zusters, vanaf een niet te achterhalen jaar) zijn naam aan deze vijver, die een kweek- en/of voorraadplaats was voor allerlei zoetwatervissen. Het woord "vijver" is overigens afgeleid van het Latijnse "vivarium" (= kweekplaats van dieren, o.m. vissen).

Vis nam een belangrijke plaats in op het menu van het Gasthuis ten Bunderen. Bijna de helft van de 365 dagen van het jaar (o.m. de 40-daagse Vastentijd en de Adventsperiode) waren kerkelijk opgelegde vasten- en onthoudingsdagen, waarop geen vlees- of zuivelproducten mochten worden gegeten door de zusters en evenmin door hun gasten. Ter vervanging bereidden de zusters verse vis, van allerlei slag, gevangen in de vijver: baars, brasem, karper, snoek, steur of paling.

De hoek van de Galgestraat (rechts) en de Oude Heirweg (links)
Aan deze hoek de Galgestraat (rechts) verlaten en de Oude Heirweg (links) nemen. (Google Street View).

Copyright 2007- . Alle rechten voorbehouden. Contact: E-mail